miss Nolitax

3.27.2011

Ευγένα-Boy oh

 
Ο Θεόδωρος Μοντσελέζε, ζακυνθινός αγνώστων λοιπών στοιχείων, στα 1646 έγραψε και εξέδωσε την τραγωδία «Ευγένα». Το μόνο επιπρόσθετο στοιχείο για τον δραματουργό, προϊόν έρευνας, είναι ότι πιθανόν υπήρξε στρατιωτικός από αστική οικογένεια. Η «Ευγένα» αποτελεί την πρώτη ζακυνθινή τραγωδία σε ντόπια διάλεκτο στην οποία επιπλέον χρησιμοποιήθηκαν και τοπωνύμια του νησιού.

Ο Μοντσελέζε φαίνεται να είναι βαθιά επηρεασμένος από την «Ερωφίλη» του Γεωργίου Χορτάτση, η οποία ωστόσο παρουσιάστηκε στη Ζάκυνθο στα 1728, ως παράσταση σε αρχοντικό «προ του γεύματος». Σημαντικό όμως είναι ότι η πρώτη έκδοση της «Ερωφίλης», στη Βενετία στα 1637, έγινε από τον επίσης Ζακύνθιο Φίλιππo Καρρέρη, γεγονός που μας οδηγεί στη διαπίστωση μιας πιθανής οδού μέσω της οποίας το έργο αυτό μπορεί να περιήλθε στα χέρια του Μοντσλέζε.

Η «Ευγένα», αποτελώντας ένα από τα σημαντικότερα δραματουργήματα του 17ου αιώνα παρέμεινε άγνωστη μέχρι τη στιγμή (1962) που ο «περίεργος» Μάριο Βίτι ψάχνοντας στο Ινστιτούτο Καθολικών στη Ρώμη, που έχει κληροδοτήσει ο Λέων Αλάτιος, βρήκε το μοναδικό αντίτυπό της. Άλλωστε όλη η «περιέργεια» του εκπληκτικού αυτού νεοελληνιστή προκλήθηκε από μια αναφορά του Αλάτιου στο βιβλίο του με τίτλο «Σύγχρονη λογοτεχνία σε δημοτική γλώσσα» (17ος αι.) όπου μνημονεύει τον κυρ Θεόδωρο Μοντσελέζε και την «Ευγένα» του. Έτσι το έργο εκδόθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Θέατρο» του Κώστα Νίτσου (1964), ακολούθως στη Νάπολη και στη χώρα μας (εκδ. Οδυσσέας, 1995) με επιμέλεια του Μάριο Βίτι και του Τζουζέπε Σπαντάρο.

Η τραγωδία έχει παρουσιαστεί από τότε σε πολλές θεατρικές παραστάσεις, με προσαρμογή ή όχι, με πρώτη εκείνη του Σπύρου Ευαγγελάτου ως λαϊκό παραμύθι (1997). Επειδή τελικά η «Ευγένα» ακολουθεί τα πρότυπα του μεσαιωνικού παραμυθιού σε αντίθεση με την «Ερωφίλη» αλλά και το ιταλικό αντίστοιχο ιταλικό δράμα «Στέλλα».

Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από τις αιμομικτικές σχέσεις πατέρα-κόρης και το δεσμό μητριάς-κόρης που καταλήγει, ως θανατηφόρος, στην άβυσσο. Από τεχνικής πλευράς, σύμφωνα με τον Πεφάνη, παρουσιάζει αφηγηματικά χάσματα, επαναλήψεις και ατελή διαχωρισμό των σκηνών. Ωστόσο αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η «Ευγένα» αποτελεί έργο του λαϊκού και όχι του κλασικού πολιτισμού.

Η Ευγένα, μια νεαρή βασιλόπουλα πέφτει θύμα της μητριάς της, καταδικάζεται σε θάνατο και τελικά της κόβουν τα χέρια. Η ηρωίδα θα καταφύγει σε άλλη χώρα και θα παντρευτεί ένα ρηγόπουλο με το οποίο θα κάνει και δύο παιδιά. Αλλά η μητριά ξαναμπαίνει στη ζωή της και με συκοφαντίες καταφέρνει το διωγμό της. Ακολουθεί η επέμβαση του «από μηχανής» θεού, ο οποίος εισακούγοντας τις παρακλήσεις της, τη βοηθά με ένα θαύμα...


3.15.2011

http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_civ_13_20/02/2011_433119

– Κι αν σας έλεγαν ότι αυτό που κάνετε είναι ένα ακραίο exercise de style;
– Ολη η τέχνη είναι έτσι και μακάρι να την ακολουθούσε και η ζωή!... Θα ήταν όμορφη. Γιατί μας λείπει. Ο Μέγιερχολντ, ο Μπρεχτ κατά περιόδους, τι έκαναν; Exercise de style. Ο Χάινερ Μίλερ ήταν δάσκαλός μου και μέντοράς μου. Η καθαρότητα στη φόρμα, αυτό το στυλιζάρισμα, η ενεργοποίηση του σώματος, είναι μέσα στην παιδεία μου αλλά και στην ιδιοσυγκρασία μου. Ο καθείς φέρει αυτό που είναι και αυτό που ξέρει. Το κοινό μας είναι πια 14.000 θεατές. Δεν είναι λίγο.



Σμιλέψτε τον χρόνο

«Ο καλός καλλιτέχνης ξέρει να ελέγχει κάθε στιγμή τα εκφραστικά του μέσα και τα χρονικά του όρια. Δεν πέφτει στο λάθος του ναρκισσισμού. Το σώμα ορίζεται όχι ως σωματικά όρια αλλά ως ποιότητα ενέργειας που εμπεριέχει και μπορεί ο καλλιτέχνης να την αισθανθεί. Υπάρχει στην ερμηνεία του μεγάλου ηθοποιού ένα σημείο, μια δυσκολία, στην οριοθέτηση του χρόνου, που πρέπει να είναι “τόσος” και όχι “τόσο πολύς”. Το επιπλέον είναι διάρροια, άχρηστη ελευθεριότης. Πρέπει να μάθει κανείς να αφαιρεί, να εξελίσσει το ουσιώδες, το μη χρήσιμο. Αυτό όμως προϋποθέτει παιδεία και άσκηση. Ο Ελληνας ηθοποιός έχει φαντασία, ταμπεραμέντο και ένστικτο, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα εργατικός και δεν έχει καλή παιδεία. Αυτό σημαίνει ότι δεν ξέρει να εκμεταλλευτεί το ένστικτο και να δαμάσει τη φαντασία».

– Η μέθοδος αυτή δεν γεννά αποκλεισμούς;
– Ολα γεννούν αποκλεισμούς. Αρκεί να υπηρετείς αυτό που είσαι ταγμένος με μεγάλη πίστη και αγάπη και να ανοίγεις διαρκώς τα όρια αυτού που υπηρετείς. Να αισθάνεσαι συνιστώσα του και να γνωρίζεις ότι υπάρχουν πολλές συνιστώσες. Και δεν είσαι το κατευθυντήριο κέντρο. Θα μπορούσα πολύ εύκολα να κάνω έργα όλα αυτά τα χρόνια, που να γελάει ο κόσμος και να κλαίει. Θα μου ήταν επίσης πολύ εύκολο να κάνω παραστάσεις – τούρτες: ολίγον ροκ, ολίγον φραμπαλάδες, ολίγον ροζ ελεκτρίκ ή παπαγαλί, ολίγον σούρτα-φέρτα. Μιαν ελληνική εκδοχή μεταμοντερνισμού δηλαδή. Αλλά αυτό γίνεται στην πρόβα για να χαλαρώσουν οι ηθοποιοί... Από τη στιγμή που μπήκα σε μια αγωνία να βρω τη δική μου γλώσσα, κοιτάω στον κόσμο αλλιώς. Στράφηκα στην Αφρική, στα Αναστενάρια, στον αργό χρόνο της Ασίας – και τι σημαίνουν όλα αυτά. Με την αναγνωρίσιμη γλώσσα που δημιουργήσαμε ταξιδέψαμε όλον τον κόσμο, δώσαμε 1.800 παραστάσεις και επιτύχαμε εισαγωγή συναλλάγματος πολλά δισ. δραχμές. Ξεκίνησε από τις «Βάκχες» (σ. σ. 1986). Τριακόσιες παραστάσεις έδωσα, φέρνοντας μια νέα ιδέα, προβάλλοντας το διονυσιακό σώμα κι όχι τον λογοκρατούμενο ηθοποιό. Επεσε σαν βόμβα και άνοιξαν όλα τα φεστιβάλ του κόσμου. Αρχισαν να γράφουν θεωρητικοί και κριτικοί του θεάτρου. Οι Ελληνες κριτικοί και θεωρητικοί στράφηκαν εναντίον μου. Στο πλευρό μου πάνω απ’ όλους στάθηκε ο Γιάννης Τσαρούχης. «Θα αντιληφθείτε τη γλώσσα του σε 20 χρόνια», έλεγε.

 http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_civ_13_20/02/2011_433119